ولیست الآیات المنذرۃ من قبیل الإکراہ والجبر، وإنما الإکراہ فی المرہفات
ونشان ہائے ترسانندہ ازقسم اکراہ وجبرنمے باشند۔واکراہ درحقیقت در شمشیرہا
وغیرہا من آلات الزُّبَر. فاختار اللہ لہذا الزمان لتنبیہ الغافلین نوعًا
وغیرہ آلات آہن مے باشد۔پس خدابرائے این زمان برائے آگاہانیدنِ غافلان۔گونہ
من العذاب، وہو ما یخرُج من السماء لا ما یخرج من القِراب. فألقی الرعب
عذاب اختیارکرد وآن عذاب آنست کہ ازآسمان مے آیدنہ ازنیام برون می آید۔پس اودردلہا
فی القلوب مرۃ بالطاعون المقعِص البتّار، وطورًا بزلازل سجدتْ لہا جدران
ترس انداخت گاہے بطاعون کہ درجائے کشندہ ہلاکت کنندہ است۔ووقتے بزلزلہ ہاکہ دیوارہائے ممالک بسبب آن برزمین
الدیار، وأخرٰی بطوفانٍ ناریٍّ انشقت بہ الجبال وارتجّت بہ البحار. وإنہ فی
مے افتند،ودروقتے دیگربسبب طاعون آتش کہ بدان کوہ ہاپارہ پارہ شدندودریاہابطوفان درافتادندوآن در
تغیُّظ وزفیرٍ، وما قلَّ من تدبیر، وما غادر من صغیر ولا کبیر. وقد جمعت الحکومۃ
جوش وخروش است وباہیچ تدبیرکم نہ گردیدہ۔ونہ خوردراگذاشت ونہ کلان راوحکومت برائے
لدفعہ کلَّ ما رأت أحسنَ فی ہذا الباب، فما ظفرتْ بسببٍ من الأسباب.
دفع آن ہرچہ درین باب خوب ومناسب دیدبجاآوردپس باہیچ سبب کامیاب نہ شد۔
فاء صل الأمر أن اللہ تعالی أجاب طاعِنِيَّ ومَنْ معہم بالطاعون، ومَنَّ علیّ بالمنون،
پس اصل حقیقت اینست کہ خداتعالیٰ طعنہ کنندگان مراو آنان راکہ ازگروہ ایشان اندبطاعون جواب داد و از فرستادن مرگ
وخاطبنی قبل ہذا الوباء ، وقال: "الأمراض تشاع والنفوس تضاع"، فأنزل النکال
منت برمن گذاشت و پیش ازین مرگ بمن گفت کہ بیماری ہاپراگندہ کردہ شوندوجانہا تباہ کردہ شوند۔پس سزارا
وفعَل کما قال. وواللّٰہ إنی قد أُنبئتُ بہ قبل ہذہ الماءۃ الہجریّۃ، ثم تواتر
فرودآوردوکرد۔چنانکہ گفت وسوگندبخداکہ مراخبر دادہ شد پیش ازین صدی ہجری۔بازخبرہادرپئے
الأخبار حتی ظہر الطاعون فی ہذہ الناحیۃ. ولمّا بلغنی ہذا الخبر ووصلنی
یکدیگرآمدندتااینکہ طاعون درین اطراف ظاہر شد۔وہرگاہ این خبربمن رسید۔وروئے بغور