وجاوزوا حدود الاتقاء ، أقام فیہم رسولا لینہاہم عن المنکرات والفحشاء ۔ وازحدپرہیزگاری بیرون مے روند۔درایشان رسولے برپامیکندکہ ایشان راازبدی وناہنجاری بازدارد۔ وإذا جاء ہم نذیرہم فإذا ہم أحزاب ثلا۔ثۃ۔حزب یعرفونہ بمِیسمہ ونُطقہ وہرگاہ آن ترسانندہ نزدایشان می آید ناگہان سہ گروہ میگردند۔گروہے ازچہرہ وگفتارش اورامے شناسند کما یعرف الفرسُ مسرحہ من الأثاثۃ. وحزب تنفتح عیونہم برؤیۃ الآیات، چنانکہ اسپ چراگاہ خودراازجائے بسیارگیاہ مے شناسد۔وگروہے می باشدکہ دیدۂ ایشان ازدیدن نشانہامیکشاید۔ وتذوب شبہاتہم بمشاہدۃ البینات. وفرقۃ أخرٰی ما أُعطوا بصیرۃً وشبہ ہائے ایشان ازدیدن نشانہاگدازمے شود۔وگروہ سوم راازخدابینائی دادہ نمے شود۔ من الحضرۃ، فیخبِطون خبطَ عشواء ولا یصِلون إلی الحقیقۃ، وتقتضی پس مانند شترمادہ کوردست وپامیزنند وبحقیقت نمی رسند۔ودلہائے ایشان قلوبہم القاسیۃ عقوبۃ من العقوبات وآفۃ من الآفات، ولا یؤمنون أبدًا بہ سبب سختی تقاضائے عذاب میکنند۔وہرگزایمان نمی آرند حتی یُسْلَبَ منہم الأمن والراحۃ، وینزل علیہم النصب والشدۃ. فہذا أصل تااینکہ امن وآرام ازیشان سلب مے شود۔وبرایشان سختی وکوفت فرودمے آید۔پس اینست اصل العذؔ اب النازل من السّماء ، ولذالک نزل الطاعون، فلیفکر من کان من آن عذاب کہ ازآسمان فرودمے آید۔وازجہت ہمین سبب طاعون آمد پس دانشمندان راباید أہل العقلِ والدہاء . لا إکراہ فی الدین، ولکن تقتضی طبائعہم نوعا خوب اندیشہ نمایندودردین اکراہ نیست لیکن طبیعت ہائے ایشان گونہ من الإکراہ، ولا جبر فی الملۃ، ولکن تطلب فطرتہم قسمًا من الجبر للانتباہ. اکراہ رامے خواہند۔ودرملت جبرنیست ولیکن فطرت ایشان برائے بیدارشدن یک قسم جبرراطلب میکند ولا حرج ولا اعتراض، فإنہ أمر ما مسّہ أیدی الإنسان، بل ہو آیۃ من الرحمٰن. وہیچ مضائقہ وجائے اعتراض نیست چہ کہ این امررادست انسان نرسیدہ۔بلکہ این نشانے است ازخدا