موتُ المائت وخوفُ نفس الخَتَن فی أنواع الاضطراب۔ ولما بلغ
نساءَ ہم نعیُ موت ’’أحمد‘‘، وکنَّ مِن قبل کرجل أکفَرَ وأکنَدَ، عطَطْنَ
جیوبہن، وأسلْنَ غروبہن، وصککن خدودہن، وتذکرن عنودہن، و
ہاجت البلابل، وانقضّ علیہن من المصائب الوابل، واہتزّت الأرض
تحت أقدامہن، ثم تمثَّلَ موتُ الخَتَن فی أوہامہن، وطفِقن یقُلْن و
الدموع تجری من العیون: ہذا ما وعد الرحمٰن وصدَق المرسلون۔
فالحاصل أن ہؤلاء أوجسوا فی أنفسہم خیفۃ، وظنوا أنّ
خَتَنہم سیموت کما مات صہرہ عقوبۃً، فإنہما کانا غَرَضَین مقصودین فی
إلہام واحد، وکان موت أحدہما للآخر کشاہد، ومن المقتضٰی الفطرۃ
الإنسانیۃ أنہا تقیس بالأحوال الموجودۃ للأشیاء علی أحوال أشیاء أخریٰ
تضاہیہا بنحو من الأنحاء ، فتفہَم أن واقعات آتیۃ لیست إلا کمثل
رسیدہ بود۔ واوشان را موت احمد بیگ وبعد زان اندیشہ موت داماد خود در گونا گون بیقراری ہا انداخت۔ وچون
زنان اقارب احمد بیگ را خبر موت احمد بیگ رسید۔ وقبل ازان مثل شخصے بودند کہ سخت منکر وناشکر گزار باشد۔ گریبان
خودرا دریدند۔ و اشکہائے خود ریختند۔ ورخسارہائے خود را مجروح کردند۔ وگمراہی خودرا یاد کردند۔ واندوہ ہا
در دلہا جوشیدند۔ واز مصیبت باران عظیم برایشان فرو افتاد۔ و زمین زیر قدمہائے ایشان
بلرزید۔ باز موت داماد دروہم ہائے ایشان متمثل شد۔ وشروع کردند کہ میگفتند بحالتیکہ
اشک از چشمہا روان بود۔ کہ این ہمان وعدہ است کہ خدا تعالیٰ کردہ بود وفرستادہ خدا راستگو برآمد۔
پس حاصل کلام این است کہ این مردم در دل خود خوف را بطور پنہان نشانیدند وگمان کردند کہ
داماد اوشان نیز خواہد مرد چنانکہ خسر او بمرد۔ چرا کہ آن ہر دو نشانہ الہام واحد بودند۔
و موت یکے از ایشان برائے موت دیگرے بطور گواہ بود۔ واین تقاضائے فطرت انسانی است
کہ آن براحوال اشیاء موجودہ احوال آن اشیاء را قیاس می کند کہ بدان اشیاء
مشابہت می دارند۔ پس می فہمد کہ واقعات آئندہ بالضرور مثل آن واقعات ظاہر خواہند شد