کے ارادہ اور اختیار سے وقوعؔ میں آتے رہتے ہیں جیسے تمام تغیرات سماوی و اَرضی
دم زدن در خیالہائے محال
ہست شوریدہَ مشربی و ضلال
ہرکہ رخت افگند بویرانہ
می نماید بتر زِ دیوانہ
چوں چنیں سرزنی ز راہ صواب
چہ نہ دانی کہ آخر است حساب
پائے تو لنگ منزل تو دراز
ترَ سمت چوں رَسی ازیں تگ وتاز
خود چنیں است فطرت انساں
کہ چو بیند کہ مشکل است گراں
اول از زور و تاب و طاقت خویش
می کند سعی و جہد بیش از بیش
تا مگر کار بستہ بکشاید
زیر بار سپاس کس ناید
چوں بہ بیند کہ کار رفت از دست
رسن اختیار رفت از دست
رو نہد سوئے کوچۂ یاراں
مددے جوید از مددگاراں
زور دست برادراں جوید
نزد ہر کارداں ہمی پوید
چوں بماند زہر طرف ناچار
نالد آخر بدرگہِ دادار
نعرہ ہا میزند بحضرت پاک
و از تضرع جبیں نہد برخاک
در خود بندد و بگرید زار
کاے کشایندۂ رہِ دشوار
گنہ من بہ بخش و پردہ بہ پوش
تانہ دشمن زند بشادی جوش
چوں چنیں فطرت بشر افتاد
زاں سہ گونہ صفت کہ کردم یاد
آں حکیمش ز لطف بے پایاں
حسب فطرت بداد ہم ساماں
ازپئے جہد خویش عقلش داد
راہ فکر و قیاس و خوض کشاد
و از پئے کار با ہمیں امداد
رحم در قلب یک دگر بنہاد
از شعوب و قبائل و اقوام
کرد کار نظام و ربط تمام
و از پئے حاجت فیوض خدا
کرد الہام را ز رحم عطا
تا رَسَد کار آدمی بکمال
تا میسر شود ہمہ آمال
تا بحدِّ یقین رسد تعلیم
زاں دوگونہ شود رہ تفہیم