ثم نرجع إلی کلمنا الأولی۔ فاسمعوا منی یا أولی النُّہٰی۔
إن للفاتحۃ أسماء أخریٰ۔ منہا سورۃ الحمد بما افتتح بحمد ربّنا الأعلٰی۔ ومنہا أم القرآن بما جمعت مطالبہ
کلہا بأحسن البیان۔ وتأبطت کصدفٍ دررَ الفرقان۔ وصارت کعُشٍّ لطیر العرفان۔ فإن القرآن
جمع علوما أربعۃ فی الہدایات۔ علم المبدء وعلم المعاد وعلم النبوۃ وعلم توحید الذات والصفات۔ ولا شک أن ہذہ الأربعۃ موجودۃ فی الفاتحۃ۔ وموؤودۃ فی صدور أکثرعلماء الأمۃ۔ یقرء ونہا وہی لا تجاوز
من الحناجر۔ لا یفجرون أنہارہا السبعۃ بل
باز سوئے کلمہ اول خود رجوع می کنیم۔ پس بشنوید اے دانشمنداں!کہ
برائے سورہ فاتحہ دیگر نامہا نیز ہستند ازانجملہ سورۃ الحمد است چرا کہ
ابتدائے آں سورۃ بحمد است۔ و ازاں جملہ نام او ام القرآں است چراکہ
تمام مطالب قرآن را جمع کردہ است و ہمچو صدف در بغل گرفت
دُرّ ہائے فرقان را و ہمچو آشیانہ شد برائے پرندہ ہائے معرفت چراکہ قرآن
در ہدایت پائے خود چار علم را جمع کردہ است۔ علم مبدء و
علم معاد و علم نبوت و علم توحید ذات و صفات
و ہیچ شک نیست کہ ایں ہر چہار علم در سورہ فاتحہ موجود اند۔ و
زندہ بگور اند در سینہ ہائے اکثر علماء امت۔ می خوانند سورہ فاتحہ را
وآں از حنجرہائے او شاں بزیرنمی رود۔ و نہر ہائے او را کہ ہفت اند نمی شگافند